Doanh thu là một chỉ số quan trọng nhưng cũng rất phức tạp cho các kế toán của doanh nghiệp. Nếu việc xử lý sai doanh thu ròng và tổng doanh thu có thể có hậu quả rất lớn của thuế thu nhập. Do đó, trong vai trò kế toán, điều quan trọng là phải nhận ra và báo cáo chính xác và minh bạch.
Doanh thu ròng là gì?
Doanh thu ròng là số tiền thu được từ các hoạt động kinh doanh sau khi khấu trừ các chi phí liên quan như thuế và khấu trừ (thuế xuất nhập khẩu, doanh thu hoàn trả, giảm giá bán hàng, giảm giá thương mại, …). Đây là một chỉ số quan trọng trong tài chính doanh nghiệp, thường được sử dụng để đo lường hiệu quả và lợi nhuận của các hoạt động kinh doanh.
Trong đó:
Giảm giá thương mại: Là một phương thức giảm giá được áp dụng khi khách hàng mua với số lượng lớn, số tiền này được khấu trừ trực tiếp từ doanh thu.
Giảm giá để bán: Tiền được giảm trực tiếp cho người mua, áp dụng cho sản phẩm không đáp ứng chất lượng, mất chất lượng hoặc không tuân theo các thông số kỹ thuật được chỉ định trong hợp đồng kinh tế. Thông qua chương trình giảm giá bán này, các doanh nghiệp cam kết về chất lượng và thông số kỹ thuật sản phẩm, tạo điều kiện cho khách hàng khi sản phẩm không đáp ứng các yêu cầu.
Hàng hóa trả lại: Giá trị của sản phẩm mà khách hàng trả lại (do vi phạm hợp đồng, cam kết, chất lượng thấp, mất chất lượng, hàng hóa sai, …).
Cách tính doanh thu ròng
Doanh thu ròng được tính toán với công thức:
Doanh thu ròng = doanh thu tổng thể của doanh nghiệp – doanh thu.
Trong đó:
- Doanh thu tổng thể: là tổng giá trị của các sản phẩm được bán bởi doanh nghiệp.
- Khoản khấu trừ doanh thu: bao gồm thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, giảm giá thương mại, giảm giá bán hàng, lợi nhuận.
Theo quyết định 15/2006/QĐ-BTC Chế độ kế toán doanh nghiệp của Bộ Tài chính, công thức tính toán doanh thu ròng được quy định:
Doanh thu ròng = Doanh thu tổng thể của các doanh nghiệp – Giảm giá bán hàng – Hàng hóa trả lại – Giảm giá để bán – Thuế gián tiếp.
Các yếu tố ảnh hưởng đến doanh thu ròng
Giá
Giá ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và khối lượng sản phẩm. Giá tỷ lệ thuận với doanh thu. Khi giá của một sản phẩm/ dịch vụ tăng, các yếu tố khác không thay đổi, doanh số từ doanh số cũng tăng và ngược lại. Giá cả cũng là một yếu tố quan trọng để khách hàng quyết định mua doanh nghiệp. Khi giá giảm, người tiêu dùng có xu hướng tiêu thụ nhiều hơn, giá tăng, khối lượng tiêu thụ sản phẩm thường giảm.
Chất lượng dịch vụ và sản phẩm tiêu dùng
Chất lượng dịch vụ ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị của sản phẩm, điều này có thể thay đổi mức tiêu thụ và doanh thu ròng của doanh nghiệp. Khi sản phẩm có chất lượng cao, người bán có thể để giá cao hơn, trong khi các sản phẩm chất lượng thấp thường có giá thấp hơn. Thông qua chất lượng sản phẩm, người tiêu dùng có thể đánh giá mức độ đầu tư vào chất lượng, do đó đưa ra quyết định về độ tin cậy của doanh nghiệp.
Khối lượng tiêu thụ, sản xuất sản phẩm
Khối lượng tiêu thụ và số lượng sản phẩm được cung cấp cho thị trường có ảnh hưởng lẫn nhau. Nhu cầu mua hàng lớn Trong khi số lượng sản phẩm là nhỏ, các doanh nghiệp sẽ tăng doanh thu. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp sản xuất quá nhiều, vượt quá nhu cầu của thị trường, sẽ có hàng tồn kho hàng hóa và tăng chi phí lưu trữ.
Kết cấu của sản phẩm được tiêu thụ
Sự đa dạng trong cấu trúc sản phẩm là một yếu tố quan trọng để các doanh nghiệp mở rộng thị trường kinh doanh. Bằng cách có các cấu trúc sản phẩm khác nhau, các doanh nghiệp có thể đáp ứng nhu cầu tiêu dùng đa dạng của người dùng. Điều này không chỉ giúp tăng doanh số mà còn tạo ra tác động tích cực đến việc tiêu thụ các sản phẩm của doanh nghiệp.
Chính sách bán hàng
Khi các doanh nghiệp thực hiện các chính sách bán hàng hiệu quả, quản lý các hoạt động tồn tại, nhập khẩu và xuất khẩu theo các nguyên tắc, người tiêu dùng sẽ quan tâm đến các sản phẩm/ dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp. Cụ thể, nếu doanh nghiệp thực hiện quản lý thu hồi sản phẩm và thanh toán quốc tế, bên cạnh việc phát triển chính sách bán hàng, cần phải lưu ý các giấy tờ và nguyên tắc và sử dụng các phương thức thanh toán phù hợp để đảm bảo tiêu thụ hàng hóa trong và ngoài nước diễn ra suôn sẻ.
Thị trường tiêu dùng
Nhu cầu tăng sản phẩm/ dịch vụ sẽ thúc đẩy sự phát triển và tăng trưởng bán hàng từ các hoạt động bán hàng. Mở rộng thị trường xuất khẩu có thể là một cách để tăng quy mô của hàng hóa. Trước khi tiến hành kinh doanh, điều quan trọng là nghiên cứu thị trường để hiểu nhu cầu và tìm cách tăng thị phần cho các doanh nghiệp.
Ý nghĩa của doanh thu ròng
Doanh thu ròng là một chỉ số quan trọng trong báo cáo kết quả kinh doanh của doanh nghiệp, cho thấy kết quả tiêu thụ hàng hóa/ dịch vụ của doanh nghiệp trong một thời gian cụ thể.
Phản ánh kết quả và chất lượng bán hàng, cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp vì nó đã khấu trừ các khoản khấu trừ doanh thu.
Thông qua việc phân tích các mục tiêu doanh thu ròng, các quản trị viên sẽ có cơ sở để đưa ra quyết định về các chính sách từ sản xuất, bán hàng và phân phối sản phẩm.
Doanh thu ròng là cơ sở để các doanh nghiệp xác định tình hình kinh doanh, cũng như so sánh với các mục tiêu trước đó và so sánh với các mục tiêu đã đặt ra.
Đưa ra một cái nhìn tổng quan về quá trình tăng trưởng thông qua các giai đoạn, dựa trên đó các quản trị viên có thể phát triển các kế hoạch phát triển phù hợp.
Tạo động lực để làm việc cho nhân viên, khi doanh thu ròng tăng lên, các doanh nghiệp đạt được các mục tiêu kinh doanh, điều này thúc đẩy động lực làm việc cho nhân viên, góp phần phát triển doanh nghiệp.
Phân biệt doanh thu ròng với doanh thu và lợi nhuận
Doanh thu và doanh thu ròng
Doanh thu là tổng giá trị kinh tế mà các doanh nghiệp đã đạt được thông qua sản xuất, kinh doanh, bán hàng và cung cấp dịch vụ của các doanh nghiệp. Công thức tính toán doanh thu:
Doanh thu = (tổng giá trị sản phẩm bán/số người phục vụ có kinh nghiệm * Giá sản phẩm/dịch vụ) + Phụ phí khác
Doanh thu và doanh thu ròng là số lượng doanh nghiệp nhận được từ các hoạt động kinh doanh. Sự khác biệt lớn nhất là doanh thu là tổng giá trị thu được, trong khi doanh thu ròng được tính sau khi khấu trừ các khoản khấu trừ.
Doanh thu phản ánh tổng giá trị bán hàng, cung cấp các dịch vụ mà các doanh nghiệp đã thực hiện trong giai đoạn kế toán. Doanh thu ròng phản ánh khả năng tạo ra lợi nhuận của các doanh nghiệp dựa trên kinh doanh kinh doanh/ dịch vụ của họ.
Doanh thu và lợi nhuận ròng
Lợi nhuận là tài sản bổ sung của doanh nghiệp thông qua hoạt động đầu tiên đã khấu trừ chi phí. Lợi nhuận được hình thành dựa trên sự khác biệt giữa số tiền thu được và chi cho các hoạt động đầu tư của doanh nghiệp.
Lợi nhuận cuối cùng mà các doanh nghiệp chăm sóc là lợi nhuận sau thuế, nhưng trước khi tính toán lợi nhuận sau thuế, các doanh nghiệp cần tính lợi nhuận trước thuế, với công thức sau:
- Lợi nhuận trước thuế = Doanh thu ròng – Chi phí bán hàng – Chi phí bán hàng – Chi phí quản lý kinh doanh
- Lợi nhuận sau thuế = Lợi nhuận trước thuế – Số tiền thuế thu nhập doanh nghiệp phải được trả cho Nhà nước trong giai đoạn
Một doanh nghiệp có doanh thu ròng cao không đồng nghĩa với lợi nhuận cao. Bởi vì doanh thu bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố kinh doanh sản phẩm/ dịch vụ, lợi nhuận được tính toán dựa trên các hoạt động đầu tư. Do đó, các doanh nghiệp vẫn có thể chịu tổn thất ngay cả khi doanh thu.
Dựa trên doanh thu ròng, các quản trị viên có cơ sở để thực hiện các điều chỉnh cần thiết như chính sách bán hàng, quy trình sản xuất, chiến lược phân phối sản phẩm, để đạt được các mục tiêu kinh doanh và duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Doanh thu ròng cũng là cơ sở để xác định lợi nhuận trước và sau thuế, để đánh giá lợi nhuận thực tế trong một kỳ kế toán. Việc xác định chính xác các chỉ số này là một vai trò rất quan trọng của kế toán viên.
Nguồn: https://lvt.edu.vn/ Tác giả: Nguyễn Lân Dũng
Nguồn: http://lvt.edu.vn/ Tác giả: Nguyễn Lân dũng
Giáo sư Nguyễn Lân Dũng là nhà khoa học hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực vi sinh vật học (wiki), với hơn nửa thế kỷ cống hiến cho giáo dục và nghiên cứu. Ông là con trai Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Lân, thuộc gia đình nổi tiếng hiếu học. Giáo sư giữ nhiều vai trò quan trọng như Chủ tịch Hội các ngành Sinh học Việt Nam, Đại biểu Quốc hội và đã được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân năm 2010.